naslovna stranahead officetrazikontaktirajte nasin English
 
Povelja o održivom razvoju evropskih gradova
Aalborška povelja (Aalborg Charter)
 

Uvod
Održivi razvoj je najveći izazov čovječanstva u 21. stoljeću, tvrde stručnjaci Ujedinjenih nacija. Dokaze o pogubnom djelovanju čovjeka na okoliš, dokaze o ogromnim razlikama između bogatih i siromašnih, dokaze o strašnim socijalnim nepravdama koje pogađaju ogroman broj ljudi - niko ne dovodi u pitanje. Radi se o procesima koji će, ako se ne zaustave, ugroziti opstanak čovječanstva već u skoroj budućnosti. No, ti procesi nam nisu neizbježna sudbina. Stručnjaci iz cijelog svijeta udružili su svoja znanja i talente da osmisle načela kojih se treba pridržavati u budućem razvoju čovječanstva da bi se izbjegao tužan kraj naše civilizacije.
Njihov rad okrunjen je dokumentom pod nazivom AGENDA 21 - akcijski plan UN-a o održivom razvoju za 21. stoljeće, koji je bio jedan od završnih dokumenata najveće ikad održane konferencije na našoj Planeti - "Earth Summit 1992" u Riju. Bila je to svjetska konferencija o zaštiti okoliša i razvoju koji neće jedan drugog isključivati. Navedeni dokument prihvatile su gotovo sve zemlje svijeta. Agenda 21 sadrži oko 2500 smjernica, načela i zahtjeva koje treba sprovesti u život da bi se postigla globalna održivost. Od tog broja, dvije trećine se odnose na lokalni nivo. U 28. poglavlju tog dokumenta državnici pozivaju lokalne vlasti u cijelom svijetu da pokrenu proces široke komunikacije sa svojim stanovništvom te da zajednički razviju svoje vlastite lokalne verzije Agenda 21 - odatle naziv Lokalna Agenda 21. Proces koji se pod tim podrazumjeva može se opisati kao zajednički napor što se čini unutar jedne lokalne zajednice s ciljem da se među svim sektorima te zajednice postigne konsenzus o utvrđivanju i provođenju dugoročnog plana akcija u smjeru održivog razvoja.
Ono što je počelo u Riju, nastavilo se u Aalborgu na Prvoj evropskoj konferenciji o održivom razvoju gradova 1994. godine, gdje je usvojena Povelja o održivom razvoju evropskih gradova - Aalborška povelja (Aalborg Charter). Isti skup je tada pokrenuo osnivanje institucije pod nazivom "Evropska kampanja za održive gradove i mjesta" (The European Sustainable Cities and Towns Campaign), koja objedinjuje najveća postojeća udruženja gradova i regija u Evropi na zajedničkom radu na promicanju i pomaganju procesa održivog razvoja na lokalnim nivoima,a uz finansijsku podršku Evropske komisije. Cilj Kampanje za održivi razvoj gradova i mjesta je poticanje održivog tipa razvoja na lokalnom nivou u sklopu procesa LA 21, koji traži da se do održivih ciljeva dolazi putem jačanja partnerstva među svim subjektima unutar lokalne zajednice, kao i među nositeljima vlasti u njoj. U "Evropsku kampanju za održive gradove i mjesta" pristupa se potpisivanjem Povelje iz Aalborga.

Prve opštine iz BiH koje su potpisale obaveze iz Aalborga

Na regionalnoj konferenciji „Kreiranje održivih lokalnih zajednica u jugoistočnoj Evropi” (Crafting local sustainable communities in SEE) koja je održana u Skoplju 29-30. oktobra 2010. godine u organizaciji REC-a u sklopu dva projekta: SIDA II LEAP i ESD, 17 predstavnika lokalnih zajednica/opština iz regiona, je potpisalo da prihvataju obaveze iz Aalborga - dodatak na Aalboršku povelju. Tekst obaveza pročitajte ovdje, a više informacija o Povelji i obavezama dostupno je na web-u

Među njima i četiri predstavnika lokalnih zajednica iz BiH, kao prvi iz BiH, su potpisali da prihvataju obaveze i pridružili se "porodici" od preko 620 lokalnih zajednica, uglavnom iz Evrope koje su to već učinile, a to su:

  • Dragoljub Davidović, gradonačelnik grada Banja Luke
  • Nedeljko Knežević, načelnik Opštine Kotor Varoš
  • Hamdo Fatić, načelnik Općine Vareš
  • Blagun Lovrinović po ovlaštenju nacelnika Općine Novi Travnik Refika Lende. 

Potrebno je naglasiti da je interes ostalih opština/općina bio i veći, ali je nažalost zbog tehničkih mogućnosti broj potpisnika bio ograničen. Naime, mnogi predstavnici opština su na samoj konferenciji izrazili želju da potpisu obaveze (npr. Bijeljina, Novo Goražde itd.)
Ovo posebno dobija na značaju ako se ima u vidu da su do sada samo šest lokalnih zajedinca iz regiona potpisale obaveze i to: Koprivnica (Hrvatska), Zrenjanin (Srbija) i Kamenica, Lipjan, Podujevo i Skendesaj sa Kosova.
Potpisivanjem Povelje iz Aalborga svi potpisnici preuzimaju moralnu obavezu da će ustrajati na razvijanju procesa održivosti. Samim činom potpisivanja Povelje tek započinje proces osmišljavanja održivog razvoja.
S druge strane, potpisivanjem Povelje pristupa se golemoj obitelji od više od 600 evropskih gradova i regija koji su odlučili da se u svom radu pridržavaju načela održivosti i da na tom putu međusobno surađuju. Svaki novi član Evropske kampanje za održive gradove i mjesta kroz tu suradnju dobiva sljedeće:

  • Postaje član golemog evropskog pokreta prema održivom razvoju.
  • Osigurava kvalitetan izvor informacija o pitanjima održivog razvoja i aktivnostima ostalih članica Kampanje iz cijele Europe kroz kvartalno glasilo, te druge obavijesti putem pošte ili putem web stranice Kampanje.
  • Ima priliku doći do metodoloških vodiča i drugih alata za osmišljavanje održivog razvoja koji su razvijeni u evropskim mrežama - članicama Kampanje - ili od strane pojedinih lokalnih vlasti.
  • Mogućnost uspostavljanja kontakata s osobama i organizacijama diljem Evrope koje se bave održivošću, te međusobne razmjene iskustava i znanja, kao i traženje partnera za pojedine projekte.
  • Prisustvovanje ili organiziranje međunarodnih konferencija o raznim aspektima održivosti.
  • Uvid u evropske politike usmjerene na održivost, te uvid u natječaj za finansijska sredstva za projekte.

Razvijati se održivo nije lak zadatak. Mukotrpan je to i dugoročan proces ali sigurno neminovan. Realizacija mnogih važnih aktivnosti tog procesa traje znatno duže od mandata izabranih predstavnika lokalne uprave i samouprave. Za osiguranje trajnih učinaka održivog razvoja neophodno je osigurati da proces ima kontinuitet. Također je izuzetno važno za pokretanje takvog procesa imati "povoljnu klimu" u sredini u kojoj se proces pokreće.

Više infomacija:
Đorđe Vojinović (djolev@blic.net)
REC Banja Luka


 

 



 

 


 

 

  naslovna stranahead officetrazikontaktirajte nasna vrh stranice