Aarhuska Konvencija Studijska posjeta u okviru projekta Podrška Bosni i Hercegovini u implementaciji Aarhuske konvencije
	U okviru projekta "Podrška Bosni i Hercegovini u implementaciji Aarhuske konvencije" koji implementiraju REC BiH i OSCE organizovana je studijska posjeta Aarhus Informativnim Centrima u Albaniji. Studijska posjeta je imala za cilj da se učesnici iz BiH upoznaju sa radom ovih centara i njihovim aktivnostima, te da se sagledaju mogućnosti za pokretanje sličnih centara u BiH. Delegaciju ispred BiH su činili predstavnici Ministarstva vanjske trgovine i ekonomskih odnosa BiH, Ministarstva prostornog uređenja, građevinarstva i ekologije RS, Federalnog ministarstva okoliša i turizma, Vlade Brčko Distrikta, REC-a BiH, OSCE misije u BiH, Centra za životnu sredinu iz Banjaluke i Centra za ekologiju i energiju Tuzla.. 1 dan posjete Albanija, Tirana, 11.03.2010. Ministarstvo okoliša, šumarstva i vodoprivrede Albanije Po dolasku u Tiranu, prva posjeta je bila Ministarstvu okoliša, šumarstva i vodoprivrede Albanije (MoE) gdje nam se prije obraćanja zaposlenih u Ministarstvu i Aarhus informativnom centru obratio Robert Mangham, šef Odjela za ekonomsko-okolišne aktivnosti misije OSCE-a u Albaniji sa kratkom prezentacijom: Promocija upravljanja okolišem - Pristupi planiranja u Albaniji. Iz prezentacije delegacija iz BiH je dobila sljedeće informacije: Albanija je doživjela rapidan razvoj u društvenom, okolišnom i političkom smislu od 1990 godine - GDP rast 6% u 2007/2008/2009. Migracija stanovništva iz ruralnih u urbane sredine Neuredjen razvoj - 200.000 ilegalnih svojina, nema pravila i procedura. Ogromna dijaspora i priliv od milijarde EUR u 2008 god. investiran u gradnju i biznise. Ogromna potražnja za energijom - trenutna proizvodnja je 90% iz HE. Decentralizirana funkcija vlade. Korupcija - Albanija pala za 10 mjesta po TI izvještaju (CPI) iz 2009. Slabo civilno društvo - potrebno traženje veće odgovornosti i transparentnosti. Nakon toga su predstavljene aktivnosti OSCE-a u Albaniji u odnosu sa MoE. Potpisan sporazum o razumijevanju sa MoE u julu 2006.  i pokrenut projekat Saradnja na polju okolišnih informacija i implementaciji zahtijeva Aarhuske konvencije u Albaniji, a  2008 godine pokrenut je projekat: Saradnja na polju učešća javnosti u Procjeni uticaja na okoliš (EIA) i Strateškoj procjeni okoliša (SEA). Predstavljena je infrastruktura za Aarhusku konvenciju koja je uspostavljena u okviru ova dva projekta: Aarhus informativni centar pri MoE ( javni pristup računarima, skromni resursi centra i savjetnik koji može davati informacije  o pitanjima okolišnog upravljanja); Aarhus informativni centar pri NVOima u gradovima Vlora i Skadar (trening mogućnosti, sastanci sa lokalnim akterima na rješavanju pitanja od značaja, objekat i oprema za posjetioce i NVOe) WEB site www.aic.org.al Aarhus savjetodavno vijeće (3 vladina i 3 NVO predstavnika) - mehanizam u procesu revizije Predstavljena je javna kampanja "Civil Alliance" koja je zagovarala veca prava gradjana u donošenju odluka pri izgradnji TE na naftu u gradu Vlora, u sklopu čijih aktivnosti je poslan izvještaj prema "Complience Committee-u" Aarhuske konvencije koji je poslao odluku i preporuke koje su se odnosile na kršenje člana 7 Aarhuske konvencije. Pozitivni rezultati: Generalni AC treninzi za javne službenike, civilno društvo i drugi akteri su povezivani sa analizom problema lokalnih problema, sa naglaskom na obaveze javnih službenika; Fokusirani treninzi za OCD kako mnogo efektivnije lobirati i angažovati aktere iz lokalnih vlasti; Fokusirani treninzi za privatni sektor o ispunjavanju obaveza po pitanju učešća javnosti u EIA i efektivnim mehanizmima za javne konsultacije; Aarhus informativni centri su primili veći broj studenata na volontiranje u Skadru i Vlori čime se jača koncept volonterizma; Velik broj uspješno organizovanih dogadjaja kao što su Dan planete Zemlje, Dan bez automobila i dr.; Povećana posjećenost WEB site-a od strane različith aktera u potrazi za relevantnim dokumentima. Nakon ove prezentacije delegaciji se kratko obratio Generalni direktor za razvoj politika MoE- Prof. Dr Pellumb Abeshi. Uslijedila je prezentacija novoizabranog Focal Pointa za AC, gospodina Klodi Ali. Gdin Ali je objasnio da je on nova osoba na poziciji FP i da se od njega očekuje da u narednom periodu pripremi sljedeći Nacionalni izvještaj. Do sadašnja iskustva u radu njihovog AIC su pozitivna iako su im resursi uključujući i ljudske vrlo ograničeni, a najvećim dijelom aktivnosti su bile usmjerene na organizovanje okolišno informativnih aktivnosti korištenjem ITC; promocija i unapredjenje dijaloga i partnerstva sa NVO-ima; savjetovanje, analiza i praktična implementacija edukacije za okoliš i održivost. Na pitanje da li je Albanija dobila ikakvu pomoć od Sekretarijata konvencije za izradu Prvog nacionalnog izvještaja, odgovor je bio ne, nisu dobili nikakvu pomoć. Uslijedilo je objašnjenje vezano za kampanju protiv izgradnje TE koja je pokrenuta od strane Civil Alliance u gradu Vlora, koji su pripremili i poslali Complience Committee-u AC izvještaj o nedosljednom procesu učešća javnosti. Na osnovu tog izvještaja Complience Committee je poslao izvještaj Vladi Albanije da nije poštovan Član 7 AC, te su im upućene smjernice/preporuke za unapredjenje procesa učešća javnosti. Na pitanje kako je organizovano prikupljanje informacija i sprovedena koordinacija izrade prvog Nacionalnog izvještaja dobijen je sljedeći odgovor: - Druga ministarstva nisu zainteresovana za AC i smatraju je obavezom i odgovornošću MoE-a. Ali po mišljenju MoE-a sva ministarstva bi trebala biti uključena i zainteresovana za implementaciju AC, npr. Ministarstvo finansija je nadležno za investicije te u skladu sa AC bi itekako trebali da rade na prvom i drugom stubu AC, tj poštovati principe AC. Na osnovu MoE mišljenja i preporuka Complience Committee-a AC pokrenuta je inicijativa i donesena obavezujuca Odluka Vlade Albanije za sva ministarstva o davanju okolišnih informacija na zahtjev. Pored toga, u okviru te inicijative je pokrenut proces osnivanja Nacionalnog centra za izdavanje dozvola/licenci koji bi najvećim dijelom bio podrška NVO-ima u smislu objavljivanja informacija o investicijskim projektima i investitorima sa njihovim detaljima i kontaktima. Nakon izlaganja FP za AC, uslijedila je prezentacija Aarhus Informativnog Centra (AIC) pri MoE koju je održala gospodja Edlira Dersha. Prezentovano je da su MoE i OSCE potpisali MoU na osnovu kojeg je osnovan AIC u okviru MoE, sa ciljem promovisanja pristupa informacijama i učešća javnosti ali i da AIC doprinese stvaranju klime u javnosti o transparentnosti u oblasti okoliša a samim tim opšte demokratizacije i dobrog upravljanja u zemlji. U sklopu projekta podržanog od OSCE-a uspostavljeno je Aarhus savjetodavno vijeće sastavljeno od po tri predstavnika MoE i NVO-a, i jednog predstavnika OSCE-a. Ovo Savjetodavno vijeće ima za cilj da nadzire aktivnosti AIC, komentariše godišnje planove, aktivnosti i izvještaje AIC, kao i da pruži podršku različitim aktivnostima NVO-a. Aktivnosti AIC su najvećim dijelom bile usmjerene na prvi stub AC, pokretanja WEB site-a, publikovanja informacija, promocije učešća javnosti u donošenju odluka po pitanju novog zakonodavstva u oblasti okoliša i treninga relevantnih aktera i vladinih institucija kako da primjene formalne mehanizme za javne konsultacije i učešće javnosti. Na pitanje, da li Vlada Albanije vidi civilno društvo kao jako i spremno da učestvuje u AC implementaciji dobijen je odgovor da NVO-i najčešće reaguju sporadično u kriznim situacijama i to veoma kritički, te se na taj način produbljuje antagonizam izmedju ova dva sektora. U vezi sa tim, smatraju da bi se kroz unapredjenje Nacionalnog savjetodavnog vijeća ovakav odnos mogao i trebao poboljšati. 2 dan posjete Albanija, Vlora, 12.03.2010. Aarhus Centre Vlora Posjeta Aarhus Centru Vlora (ACV) koji je registrovan kao NVO. Uslijedila je kratka prezentacija uspostavljanja ACV uz podršku OSCE-a čije su aktivnosti najvećim dijelom usmjerene na informisanje lokalnih vlasti, javnosti i biznis sektora o prinicpima AC. Objašnjeno je da se ACV bavi organizovanjem treninga za pristup informacijama i učešća javnosti, a da služi i kao centar za edukaciju studenata o pravima na pristup informacijama. S tim u vezi predstavljen je projekat koji uključuje studente kroz volonterski rad u ACV i daje im mogućnost pokretanja različitih malih kampanja i akcija. Ovaj rad sa studentima/volonterima je istaknut kao dobar način za održivost organizacije po pitanju jačanja ljudskih kapaciteta. Takodje je istaknuta komunikacija i inicijativa za saradnju na promociji održivog razvoja sa privatnim univerzitetima u Vlora regiji. Nakon toga, dat je presjek stanja u regiji Vlora po pitanju problema neplanske urbanizacije, problema otpada i velikih investicija kao što su naftni terminal i termoelektrana. Na pitanje da li je ACV do sada učestvovao u izradi Nacionalnih izvještaja odgovoreno je da se sva korespondencija zadržala na nivou informisanja, te da je uloga Nacionalnog savjetodavnog vijeća upravo da unaprijedi taj proces na nivou konsultativnih sastanaka i učešća civilnog društva, ali da se to do sada nije dešavalo. Istaknuta je dobra saradnja uglavnom po pitanju razmjene informacija. Smatraju da kombinacija predstavnika vladinog i NVO sektora u Nacionalnom savjetodavnom vijeću može i treba da bude ključ uspjeha na implementaciji AC. Na pitanje koliko su aktivne druge NVO u oblasti implementacije AC, odgovoreno je da zbog nestabilnih fondova i samim tim neusmjerenosti interesa NVO-a, generalno NVO-i nisu pouzdani partneri na implementaciji AC. Smatraju da je trening i privlačenje posvećenih studenata/volontera dobar način kako bi se mogla djelimično obezbijediti održivost AVC-a. Nakon toga uslijedila je diskusija o značaju AIC-a u kojoj su učestvovali predstavnik/ca Regionalne agencije za okoliš, privatnog Univerziteta Paversia, referent za okoliš Opštine Vlora, prefekture/okruga Vlora, regije Vlora, bivši direktor Civil Allience-a, NVO za ljudska prava i angažman gradjana i učesnika studijskog putovanja. Kroz diskusiju je istaknut značaj i važnost AIC-a kao jedne nove metode informisanja, edukacije i uključivanja javnosti u procese koji se dešavaju na lokalnom nivou kao i mosta izmedju javnosti i lokalnih vlasti u promociji dobrog upravljanja i demokratizacije društva. Nakon sastanka, uslijedio je kratak obilazak naftnog terminala i TE u pratnji direktora Regionalne agencije za okoliš Vlora. Više informacija: viktor@rec.org.ba